با خنک شدن هوا در خوزستان و روشن شدن بخاریها، اورژانس دزفول درباره خطر قاتل خاموش هشدار داد؛ کوتاه بودن سرما در جنوب نباید به بیتوجهی به دودکشها و بروز حوادث مرگبار مونوکسید کربن بینجامد.
در اقلیم خوزستان، زمستان و روزهای سرد سال نه به بلندی مناطق کوهستانی است و نه سرمای آن چندان ماندگار است. همین ویژگی اقلیمی، ناخواسته یک عادت خطرناک را در میان بخشی از شهروندان ایجاد کرده است: این تصور که «برای چند هفته هوای خنک، نیازی به وسواس در چک کردن دودکشها و سرویس بخاری نیست». اما واقعیت تلخ این است که قاتل خاموش، یعنی گاز مونوکسید کربن، برای گرفتن جان انسانها نیازی به سرمای زیر صفر یا گذشت چند ماه ندارد؛ تنها چند ساعت احتراق ناقص در یک شب خنک و در فضای بسته کافی است تا یک خانواده را با فاجعهای جبرانناپذیر روبهرو کند.
هشدار اخیر رئیس فوریتهای پزشکی دزفول درباره ضرورت رعایت اصول ایمنی در استفاده از وسایل گرمایشی، زنگ خطری است که باید در تمام شهرهای استان، از اهواز و آبادان گرفته تا دزفول، بهبهان و ایذه، با جدیت شنیده شود. مونوکسید کربن گازی بیرنگ، بیبو و بیمزه است که هنگام ناقص سوختن گاز شهری در بخاریها، آبگرمکنهای دیواری یا پکیجها تولید میشود. خطر اصلی این گاز در پنهان بودن آن است؛ برخلاف نشت گاز شهری که با بوی تند خود ساکنان را آگاه میکند، مونوکسید کربن بدون هیچ هشدار حسی در فضای خانه پخش میشود و به آرامی جای اکسیژن را در خون میگیرد.
نکته نگرانکنندهتر، شباهت فریبنده علائم اولیه مسمومیت با یک سرماخوردگی ساده یا خستگی روزمره است. سردرد، سرگیجه، حالت تهوع و خوابآلودگی، نشانههایی هستند که بسیاری از افراد در شبهای سرد سال آنها را به خستگی کار روزانه نسبت میدهند و به جای باز کردن پنجره و خروج از خانه، به رختخواب پناه میبرند؛ تصمیمی که متأسفانه در بسیاری از پروندههای اورژانس، به خوابی بدون بیداری ختم شده است.
در استان ما، به دلیل استفاده گسترده از کولرهای گازی و پنجرهای در اغلب ماههای سال، درزگیری پنجرهها و بستن منافذ هوا برای جلوگیری از هدررفت سرما در تابستان به اوج خود میرسد. این درزگیری کامل، در روزهای سرد سال به یک تیغ دولبه تبدیل میشود؛ چرا که با بسته شدن تمام راههای تبادل هوا، کوچکترین نقص در دودکش بخاری یا آبگرمکن، فضای خانه را در کوتاهترین زمان به یک محفظه مسموم تبدیل میکند. استفاده از وسایل گرمایشی غیراستاندارد، بخاریهای بدون دودکش در فضاهای بسته و اتاق خواب، یا بهکارگیری دودکشهای آکاردئونی و غیراصولی، مصادیق بارز بیاحتیاطیهایی هستند که بارها در گزارشهای فوریتهای پزشکی به آنها اشاره شده است.
پیشگیری از این حوادث نه هزینه سنگینی دارد و نه زمان زیادی میبرد. لمس لوله دودکش برای اطمینان از داغ بودن آن (که نشانه خروج درست گازهای سمی است)، بررسی وجود کلاهک H در پشتبام، اطمینان از مسدود نشدن مسیر دودکش توسط لانه پرندگان در طول تابستان، و باز گذاشتن یک منفذ کوچک برای جریان هوای تازه، اقداماتی ساده اما حیاتبخش هستند.
روزهای خنک خوزستان باید فرصتی برای آسایش و آرامش خانوادهها پس از ماهها گرمای طاقتفرسا باشد، نه فصل نگرانی و سوگواری. مسئولیت حفظ این آرامش، پیش از هر نهاد امدادی، بر عهده خود ماست تا پیش از روشن کردن نخستین شعله، ایمنی خانه را تضمین کنیم و در صورت مشاهده کوچکترین علائم مسمومیت، بدون اتلاف وقت درها و پنجرهها را باز کرده و با شماره ۱۱۵ تماس بگیریم.